Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Kokcydioza - Nowe spojrzenie na problem

Profile

Kocydioza patogeneza

Kokcydioza gołębi to jedna z najczęściej spotykanych jednostek chorobowych, w zasadzie ocysty kokcydii stwierdza się w 99% stad gołębi pocztowych w Polsce. Dlatego jest to problem który dotyczy praktycznie każdego hodowcy a co za tym idzie ma niebagatelny wpływ na utrzymanie optymalnej formy lotowej w czasie sezonu. Cykl rozwojowy kokcydii jest dosyć skomplikowany i powoduje że walka z kokcydiozą jest tak trudna.

Cykl rozwojowy kokcydii jest dosyć skomplikowany i powoduje że walka z kokcydiozą jest tak trudna. Kokcydioza jest chorobą pasożytniczą , wywoływaną przez pierwotniaki z rodzaju Eimeria spp. Przebieg infekcji jest uzależniony od wielu czynników takich jak: szczep kokcydii, ilość spożytych ocyst, miejsce oraz głębokość namnażania się w tkankach żywiciela, wiek i kondycja ptaków, status immunologiczny i jakość żywienia ptaków.

Cykl Rozwojowy

Zarażone ptaki wydalają wraz z kałem ocysty kokcydii.
Po wydaleniu ocyst bezpośrednio do środowiska ocysty nie stanowią bezpośredniego zagrożenia, do nabycia zdolności infekcyjnych muszą ulec przekształceniu w postać zakaźną proces ten nazywamy strukturyzacją . W tym procesie niezbędna jest odpowiednia temperatura powyżej 20°C odpowiednia wilgotność i dostęp tlenu. Przy takich warunkach po 1-2 dniach ocysty stają się forma inwazyjną, spożyte wówczas przez ptaki mogą kontynuować cykl rozwojowy prowadzących do silnych zmian patologicznych w obrębie jelit. Ocysty są w stanie przeżyć w środowisku nawet do 2 lat.

Postać podkliniczna

Postać podkliniczna to postać najczęściej występująca u gołębi nie manifestująca się objawami zewnętrznymi. Wbrew pozorom jest szczególnie groźna gdyż hodowca nie zdaje sobie sprawy z istnienia problemu, efektem są najczęściej słabe lub bardzo słabe wyniki lotowe gołębi zarażonych. Stopniowy rozwój choroby przyczynia się do zaburzenia proporcji fizjologicznej flory jelitowej mogącej prowadzić do dysbakteriozy. Nawet niewielkie uszkodzenie struktury jelit prowadzi do obniżenia wydolności lotowej ptaków poprzez nieprawidłowe trawienie pokarmu oraz utrudnienie przyswajania składników pokarmowych. Zmiany te są częściowo związane z atrofią ( zanikiem ) kosmków jelitowych odpowiedzialnych za wchłanianie składników pokarmowych oraz będącym dodatkową powierzchnią jelita którą kolonizują bakterie symbiotyczne, dzięki kosmkom jelitowym powierzchnia jelita zwiększa swą powierzchnie 70-krotnie.

Następnym etapem jest zmiana struktury kału który staje się wilgotny, nie ma zwartej konsystencji. Ponadto rozwijająca się kocydioza promuje wzrost bakterii chorobotwórczych oraz drożdzaków z rodzaju candida, czego objawem jest stan zapalny jelit. Szczególnie groźnym powikłaniem jest candidoza która bardzo szybko penetruje uszkodzony śródnabłonek jelit tworząc w tym miejscu kolonie grzybów z którymi organizm nie jest wstanie skutecznie walczyć a toksyny produkowane przez drożdżaki przenikają do krwiobiegu. Połączone badania parazytologiczne w kierunku kokcydiozy oraz mykologiczne w kierunku candydozy przeprowadzane u naszych pacjentów potwierdzają korelację pomiędzy występowaniem kokcydiozy i candydozy w 75% przypadków.

Postać ostra

Jest to dosyć rzadko spotykana postać kokcydiozy. Jej charakterystyczną cechą jest tak zwana krwawa biegunka ,kał ma brązowawe zabarwienie jest rzadki mogą się w nim znajdować małe skrzepy krwi, ptaki są osowiałe.

Kokcydiostatyki chemiczne zwalczanie kokcydiozy

W hodowli gołębi pocztowych używamy najczęściej jeden z trzech obecnie stosowanych kokcydiostatyków u gołębi.

Amprolium- Najmniej skuteczny znajdujący się w zasadzie tylko w środkach importowanych z Holandii nie posiadających rejestracji.
Aktywność amprolium jest wiązana z naśladowaniem przez nie tiaminy ( witaminy B1) i rywalizują o absorpcję tiaminy przez pasożyta. Efekt kokcydiostatyczny może być zahamowany przez dużą zawartość tiaminy w pożywieniu. Amprolium działa w zasadzie tylko pierwszemu pokoleniu schizontów które są formą rozwojową w organizmie a zatem jest bardziej skuteczny jako środek profilaktyczny niż leczniczy skuteczność tylko w bardzo długim okresie podawania. Może prowadzić do niedoborów witaminy B1.

Sulfachloropirazyna- wciąż dosyć popularna substancja czynna, niestety u gołębi może skutkować dosyć silnymi skutkami ubocznymi. Działa bardzo silnie nefrotoksycznie szczególnie u ptaków, bardzo silnie wpływa na osłabienie formy lotowej przy prawidłowej dawce i prawidłowym okresie podawania 3 do 5 dni więc jej zastosowanie jest bardzo ryzykowne w czasie sezonu lotowego z uwagi na negatywny wpływ na formę lotową. Sulfachloropirazyny nie wolno używać u ptaków z u których mamy podejrzenie o nieprawidłową pracę nerek ( poliuria tak zwany wielomocz, kał z charakterystyczną frakcją wody ). W takim przypadku pod żadnym pozorem nie należy podawać sulfachloropirazyny, niestety bardzo często spotykam się z praktyką podawania kokcydiostatyków z powodu nie wykrycia innych patogenów przy wodnistej biegunce będącej skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, może to skutkować polekowym uszkodzeniem nerek. Dlatego diagnozę koniecznie trzeba skonsultować z lekarzem mającym wiedzę na temat chorób gołębi ich leczenia.

Toltrazuril – Nowoczesny lek do zwalczania kokcydiozy niestety wbrew obiegowej opinii ma bardzo podobne skutki uboczne jak sulfachloropirazyna ale jest od niej dużo skuteczniejszy i wymaga krótszej terapii, w praktyce 3 dniowe podanie w odpowiedniej dawce uwalnia ptaki od kocydii, dlatego jest najlepszym wyborem przy silnej kokcydiozie poza sezonem lotowym. W czasie sezonu lotowego zastosowanie w/w środka może wiązać się z silnym spadkiem formy lotowej trwającej do kilka dni po podaniu.

Fitoterapeutyki czyli substancje roślinne które mogą być naturalnymi kokcydiostatyklami

Czosnek ( Alicyna ) - wykazuje zdolność do przenikania przez błony komórkowe do wnętrza pasożytów, gdzie blokuje enzymy komórkowe prowadząc do zahamowania postawowych szlaków metabolicznych i śmierci pierwotniaków. Alicyna stymuluje także sekrecję enzymów trawiennych wspomagając trawienie. Niestety Alicyna jest związkiem bardzo nietrwałym i wykazującym dużą zmienność ilościową w surowcu dlatego należy używać czosnku o dużej zawartości alicyny ( duże zawartości alicyny posiada czosnek z Polskich upraw) , produkt nie może być stary gdyż ilość alicyny w surowcu spada stopniowo od momentu zbioru. Z uwagi na niską zawartość alicyny praktycznie nie mają zastosowania oleje czosnkowe ( maceraty) oraz formy sypkie w których dochodzi do szybkiego utleniania się alicyny. Należy też zwrócić uwagę że dawki skuteczne są dosyć duże 2-3 ząbki czosnku na stado 80-100 szt raczej będzie miało znikomą skuteczność.


Oregano ( Karwakrol ) - w przypadku sporozoitów eimeria spp. Do aktywnej inwazji niezbędne jest właściwe funkcjonowanie kanałów wapniowych znajdujących się w ścianie komórkowej pierwotniaka. Karwakrol zaburza pracę kanałów wapniowych ograniczając tym samym zdolności inwazyjnych pasożyta. Skuteczne dawki Karwakrolu to 10 mg na 1kg-mc. Karwakrol jest substancja bardzo słabo rozpuszczalną w wodzie dlatego nie mają zastosowania ekstrakty wodne czy napary z oregano.

 

Glistnik jaskółcze ziele ( Sangwinaryna ) - Sangwinaryna to alkaloid który zaburza strukturę DNA komórkowego. W wyniku połączenia sangwinaryny z kwasami nukleinowymi (DNA) następuje zahamowanie produkcji wielu enzymów komórkowych co prowadzi do ograniczenia rozwoju pasożyta. Sangwinaryna jest substancja bardzo słabo rozpuszczalną w wodzie dlatego nie mają zastosowania ekstrakty wodne czy napary z glistnika jaskółcze ziele, z uwagi na możliwe toksyczne działanie glistnika domowe przygotowywanie preparatów z tej rośliny może wiązać się ze sporym ryzykiem .

Jednym z gotowych preparatów będącym mieszaniną fitokokcydiostatów jest trichocox który zawiera dawki terapeutyczne wymienionych substancji pochodzenia roślinnego. Własne badania kliniczne u gołębi zakażonych kokcydiozą wskazywały na szybki spadek ocyst kokcydii w kale zarażonych ptaków. Średni spadek ilości ocyst w kale po 3 dniach podawania o 80%, po siedmiu dniach kuracji ilość ocyst spadała to poziomu równowagi fizjologicznej . Przeprowadzano także badania na ptakach w okresie sezonu lotowego w hodowlach borykających się z problemami nawracającej kokcydiozy. Podawano w stadach preparat na karmę w dawce 10 ml na 1 kg karmy dwa dni po każdy locie konkursowym ( poniedziałek, wtorek ), u ptaków cotygodniowo były wykonywane badania parazytologiczne na obecność ocyst kokcydi, przez cały okres lotów nie stwierdzono podwyższonej liczby ocyst kokcydii w kale.

Rekonwalescencja po przebytej silnej kokcydiozie.

Z uwagi na wiele powikłań wymienionych wcześniej w artykule u stad zakażonych kokcydiozą należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość powikłań bakteryjnych i grzybiczych w obrębie przewodu pokarmowego. Dużym problemem może być też atrofia kosmków jelitowych u gołębi z awansowaną kokcydiozą, na rynku obecnie pojawiają się preparaty stymulujące wzrost kosmków jelitowych oraz promujących symbiotyczną florę jelitową zawierające pochodne kwasu masłowego np. prebiox . Na rysunku przekrój po lewej jelita z uszkodzonymi kosmkami jelitowymi, po prawej po zastosowaniu glicerydu kwasu masłowego .

Dezynfekcja gołębnika i ograniczenie ocyst w środowisku ważnym czynnikiem prawidłowego leczenia.

Dezynfekcja w stadach borykających się z problemem kokcydiozy jest bardzo ważna, należy zwrócić uwagę że żadne kokcydiostatyki nie są wstanie usunąć ocyst środowiska w którym przebywają gołębie. Badania prowadzone przy użyciu silnych kokcydiostatyków potwierdzały że czas po przeprowadzonej kuracji w który gołębie nie wydalały ocyst kokcydi wynosił tylko kilka dni, potem prawdopodobnie poprzez wtórne zakażenie dochodziło do ponownego uwalniania ocyst wraz z kałem co świadczyło o obecności kocydi w organizmie ptaków. Dlatego podstawą przy nawracającej kokcydiozie jest prawidłowa dezynfekcja gołębnika co wcale nie jest proste z uwagi na bardzo ograniczoną ilość środków do dezynfekcji niszczących ocysty. Ważnym czynnikiem jest zmniejszenie wilgotności podłoża w gołębniku, gdyż do przeobrażenia w formę inwazyjną jest potrzebna odpowiednia temperatura oraz wilgotność, bez tego ocysty nie przeobrażą się w formy inwazyjne. Dlatego kokcydioza najczęściej stwarza problemy kliniczne w okresie ciepłej i wilgotnej pogody od wiosny do jesieni, gołębniki z betonowymi podłogami utrzymujących dużą wilgotność są szczególnie narażone na nawroty choroby.

 

Specjalista fitoterapii weterynaryjnej

Jarosław Kuś

 

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd